(1)Saka gjeld krav om omgjering av ein fordelingsorskurd. Spørsmålet er om tvangsfullføringslova § 6-4 gjev høve til å krevja omgjering av ein rettskraftig fordelingsorskurd dersom oppgjeret ikkje er gjennomført.
(2)Skatteetaten kravde 16. august 2021 tvangssal av eigedomen gnr. 81 bnr. 110 i Ullensaker kommune. A er eigar av eigedomen. Den 1. desember 2021 kravde også Sands Advokatfirma DA tvangssal av eigedomen. Romerike og Glåmdal tingrett vedtok tvangssal 27. september 2022.
(3)Parallelt med saka verserte det ein tvist mellom A og Urtica AS om låneavtaler i samband med eit utbyggingsprosjekt. I dom frå Romerike og Glåmdal tingrett 26. mai 2023 vart A dømd til å betale 5 110 575 kroner til selskapet. Urtica fekk etablert utleggspant mot A på grunnlag av tingrettens dom, sjølv om han enno ikkje var rettskraftig, jf. tvangsfullføringslova § 4-12 andre ledd.
(4)A anka til lagmannsretten. Eidsivating lagmannsrett kom i dom 8. februar 2024 til motsett resultat, og frifann A. Urtica anka til Høgsterett, men ankeutvalet tillét 30. april 2024 ikkje anken fremja. Urtica sletta utleggspantet i september 2024.
(5)Romerike og Glåmdal tingrett sa 16. februar 2024 orskurd om stadfesting av bod på 1 575 000 kroner i saka om tvangssal mellom A, skatteetaten og Sands Advokatfirma. I ny orskurd same dagen vart kjøpesummen fordelt på medhjelparen sitt krav, legalpant og krava frå skatteetaten og Sands Advokatfirma. I tillegg vart det resterande beløpet – 186 654 kroner – fordelt til delvis dekning av Urtica sitt pantesikra krav på 5 110 575 kroner.
(6)A anka orskurden om fordeling etter at fristen var gått ut, og kravde oppfrisking. Eidsivating lagmannsrett sa orskurd 12. juli 2024 der anken vart avvist. A anka til Høgsterett. Ankeutvalet forkasta anken i orskurd 10. desember 2024.
(7)Situasjonen er med dette at tingrettens fordelingsorskurd 16. februar 2024 vart gjeven etter at lagmannsretten ved dom 8. februar 2024 frifann A frå kravet frå Urtica. Sidan A ikkje anka orskurden innan ankefristen, og heller ikkje fekk oppfrisking, ligg det føre ein rettskraftig orskurd som fordeler 186 654 kroner til Urtica, og ein rettskraftig lagmannsrettsdom som frifinn A frå kravet som Urtica sitt utleggspant bygde på.
(8)Midlane som vart fordelte til Urtica står enno på konto til medhjelparen, medan utbetalingane til dei andre kravshavarane er gjennomført.
(9)A kravde i april 2025 omgjering etter tvangsfullføringslova § 6-4. Romerike og Glåmdal tingrett sa 9. september 2025 orskurd der kravet ikkje vart teke til følgje. Tingretten viste til at orskurden var rettskraftig, og at § 6-4 då ikkje gjev høve til omgjering. Orskurden har slik slutning: «1. Begjæring om omgjøring tas ikke til følge. 2. A betaler til Urtica AS sakskostnader med 34 650 – trettifiretusensekshundreogfemti – kroner innen 2 – to – uker fra forkynnelse av denne kjennelsen.»
(10)A anka til Eidsivating lagmannsrett, som 27. mai 2026 sa orskurd med slik slutning: «1. Anken forkastes. 2. A betaler sakskostnader for lagmannsretten til Urtica AS med 26 350 – tjuesekstusentrehundreogfemti – kroner innen 2 – to – uker etter forkynnelsen av denne kjennelsen.»
(11)A har anka til Høgsterett. A har i korte trekk gjort gjeldande at lagmannsretten har tolka tvangsfullføringslova § 6-4 feil. Rettskraft er ikkje til hinder for omgjering etter § 6-4 så lenge oppgjeret enno ikkje har skjedd. Han har sett fram påstand om at lagmannsrettens orskurd blir oppheva, og at han blir tilkjend sakskostnader.
(12)Urtica AS har i tilsvaret i det vesentlege gjort gjeldande at lovtolkinga til lagmannsretten er korrekt, og at anken ikkje skal fremjast eller skal forkastast.
(13)Høgsteretts ankeutval viser til at saka gjeld ein vidare anke over orskurd. Høgsteretts kompetanse er då avgrensa etter tvistelova § 30-6, jf. tvangsfullføringslova § 2-12. Anken gjeld lovtolkinga, som utvalet kan prøve.
(14)Anken gjeld tolkinga av tvangsfullføringslova § 6-4, som regulerer tingrettens høve til omgjering av avgjerder under tvangsfullføringa. Ordlyden i § 6-4 fyrste ledd er slik: «Retten kan av eget tiltak omgjøre en beslutning om fremme av tvangsfullbyrdelsen, valg av gjennomføringsmåte og andre avgjørelser i den grad fullbyrdelsen ikke er avsluttet eller en tredjepersons rett ikke er til hinder for omgjøringen. Første punktum gjelder ikke avgjørelser truffet under behandling ved allmennprosess.»
(15)Det er ikkje omstridd at ein fordelingsorskurd er ei avgjerd som kan omgjerast etter § 6-4. Utvalet er einig i det. Paragrafen står i kapittel 6 om den generelle sakshandsaminga i tingretten, og inneheld ikkje noka avgrensing mot orskurdar om fordeling etter kapittel 11. I lovførearbeida er orskurdar etter kapittel 11 tvert om nemnde som døme på avgjerder som kan omgjerast etter § 6-4, sjå Ot.prp. nr. 65 (1990–1991) s. 140.
(16)Spørsmålet er dimed om det at ein fordelingsorskurd er rettskraftig, stengjer for omgjering etter tvangsfullføringslova § 6-4.
(17)Etter § 6-4 fyrste ledd er det høve til omgjering fram til tvangsfullføringsprosessen «er avsluttet». Etter vanleg språkbruk er prosessen avslutta når tvangssalet er gjennomført, og pengane er overførde til kravshavaren. Sjølv om det ligg føre ein rettskraftig fordelingsorskurd, vil det for ein tilgodesett kravshavar vera lite naturleg å sjå tvangsfullføringa som avslutta før kjøpesummen faktisk er utbetalt i tråd med orskurden. Forståinga er også underbygd av tvangsfullføringslova § 11-38, der det går fram at eit tvangssal fyrst er avslutta når kjøpesummen er utbetalt til kravshavarane.
(18)Lagmannsretten har lagt til grunn at det ikkje er høve til omgjering av ein fordelingsorskurd etter at orskurden er rettskraftig, og grunngjev dette med grunnleggande systemtankar og samanhengen i regelverket. Lagmannsretten skriv på s. 6–7: «Ordlyden i tvangsfullbyrdelsesloven § 6-4 første ledd kan isolert sett tilsi at omgjøring ikke er utelukket, selv om fordelingskjennelsen er rettskraftig. På bakgrunn av uttalelsene i HR-2012-1748-U må imidlertid omgjøringsadgangen i tvangsfullbyrdelsesloven § 6-4 første ledd etter lagmannsrettens syn forstås slik at den ikke kan anvendes mot rettskraftige fordelingskjennelser. Grunnleggende systembetraktninger og sammenhengen i regelverket tilsier at ordlyden i tvangsfullbyrdelsesloven § 6-4 første ledd må tolkes innskrenkende. Lagmannsretten er enig med tingretten i at ‘[d]ersom det i et slikt tilfelle skulle være adgang til å begjære omgjøring, ville det i praksis sette reglene om ankefrist, oppfriskning for fristoversittelse og rettskraft, samt reglene om gjenåpning, helt ut av spill.’»
(19)Utvalet er ikkje samd i det. Utgangspunktet er – som lagmannsretten viser til – at rettskraftige avgjerder ikkje kan krevjast omgjort, og at den som er misnøgd med ei avgjerd, må halde seg til reglane om anke og gjenopning. Dette gjeld likevel ikkje der noko anna er fastsett i lov. Tvangsfullføringslova § 6-4 fyrste ledd gjev nettopp heimel til å krevja omgjering «i den grad fullbyrdelsen ikke er avsluttet». Dette må forståast slik at høvet til omgjering ikkje er avskore før utbetalinga av den fordelte kjøpesummen er fullført.
(20)Utvalet legg til at tvangsfullføringslova § 11-37, som bestemmer at fordelingsorskurden kan angripast ved anke og gjenopning, ikkje kan tolkast uttømande. Rt-2012-1371 som lagmannsretten viser til, gjeld tolkinga av den regelen, ikkje § 6-4.
(21)Lagmannsrettens orskurd må etter dette opphevast. Sidan tingrettens orskurd inneheld den same feilen, blir også orskurden frå tingretten oppheva, sjå tvistelova § 30-15 fyrste ledd fyrste punktum.
(22)A har kravd 29 800 kroner med tillegg av meirverdiavgift i sakskostnader for ankeutvalet. Kravet er spesifisert og blir teke til følgje, jf. tvistelova § 20-2 fyrste ledd og § 20-5 fyrste ledd. I tillegg kjem ankegebyret med 8 070 kroner.